Thử nghiệm mức độ tự do chụp ảnh ở nơi công cộng.

[chacnhubap]

Luật này có áp dụng được ở VN và các nước khác không nhỉ?

[Nikonian2006]

Em có câu hỏi: Hình ảnh của một tòa nhà/đất mà bất động sản này là tài sản riêng.
- Chúng ta được quyền lấy hình ảnh của đó mà không cần xin phép không?
- Nếu chủ tòa nhà yêu cầu không được chụp ảnh tiếp tục thì sao?
- Người thuê nhà có quyền đó không?
- Người đại diện người thuê nhà, ví dụ như bảo vệ có quyền đó không?
- Ở đoạn đầu có nói, không ai có quyền xóa ảnh trừ tòa án, họ can thiệp vào máy, chúng ta kiện ngược lại được không?

1. Mình trả lời tất cả câu hỏi này cho bạn. Vì bạn đã post bài này trong trang trước cho nên mình quote lại để các bạn khác và bạn dễ theo dõi câu trả lời. Thông thường thì mình không quote lại bại viết của người hỏi.

2. Trước khi mình trả lời câu hỏi cho bạn thì mình lưu ý bạn là hoàn cảnh trong topic này, câu hỏi và câu trả lời chỉ áp dụng ở nước nào mà họ cai trị bằng luật pháp (trong đó nước Anh trong hoàn cảnh cụ thể của topic là một ví dụ).

3. Bạn sẽ có thê thắc mắc là tại sao trước khi trả lời mình lại giới hạn câu trả lời cho những quốc gia cai trị bằng luật pháp (the rule of law)? Đó là vì, ở những quốc gia này, những điều khoản của hiến pháp (và luật pháp) và tòa án là cơ quan tối cao nhất để giải quyết tranh chấp của bất cứ người nào sống trong quốc gia đó bất chấp bạn là ai. Nói cách khác, ở các quốc gia như nước Anh, không phải bạn là Thủ tướng hay bạn là cảnh sát thì bạn tự do sử dụng quyền hành của bạn để ăn hiếp nhân dân mà không bị tòa án trừng phạt trong từng trường hợp cụ thể.

4. Đây chính là lý do vì sao, trong video clip bạn xem ở trang một, nhân viên an ninh và cảnh sát đều lịch sự nói chuyện với bạn và họ biết là họ không tự nhiên đánh đập bạn hoặc phá hủy máy móc của bạn một cách tự do. Bạn xem thêm câu trả lời bên dưới khi mình giải thích thêm về luật pháp trong tình huống này.

5. Nay mình trả lời theo từng câu hỏi ở trên của bạn:

5.1 Trước sự kiện 9 tháng 11, quyền tự do cá nhân của bạn ở những nước pháp trị cao hơn bây giờ rất nhiều. Từ sau sự kiện này, quốc hội mới ban hành ra những đạo luật mới giảm đi quyền tự do cá nhân và cho cảnh sát nhiều quyền hơn để hạn chế khủng bố. (Dù vậy, bạn lưu ý là quyền cảnh sát xâm phạm đến đâu vẫn do tòa án quyết định chứ không phải cảnh sát tự quyết định). Nay, với câu hỏi một của bạn, đối với bất cứ một tòa nhà nào thuộc tài sản riêng của công dân, bạn hoàn toàn có quyền chụp ảnh tòa nhà đó nhưng phải tùy theo vị trí bạn đứng ở đâu:

5.1.1 Nếu như bạn đứng trong khuôn viên của tòa nhà để chụp thì bản thân bạn vi phạm luật dân sự gọi là trespass to land (nghĩa là bạn đi vào đất tư nhân không xin phép).

5.1.2 Tuy nhiên, nếu bạn đứng ở ngoài nơi công cộng chụp vào tòa nhà thì bạn không vi phạm gì cả. Cho dù vậy, để tránh những kẻ lợi dụng quyền tự do cá nhân để chụp ảnh làm tư liệu khủng bố, nhân viên an ninh tòa nhà đó sẽ báo cho cảnh sát biết và cảnh sát sẽ đến tìm hiểu xem bạn chụp ảnh để làm gì.

5.1.3 Ở các quốc gia pháp trị này, người dân không sợ cảnh sát vì không phải cảnh sát muốn làm gì với bạn cũng được đâu (vì còn có tòa án dân sự bảo vệ quyền cho bạn). Nếu như cảnh sát hỏi bạn, bạn cứ trình bày thật sự bạn chụp để làm gì đó rõ ràng. Nếu lý do hợp lý (ví dụ bạn là khách du lịch bạn chụp phong cảnh chẳng hạn) thì cảnh sát không có quyền bắt buộc bạn không chụp.

5.1.4 Ở các nước này, nếu cảnh sát không có lý do chính đáng (ví dụ nghi ngờ bạn khủng bố) và nếu họ đánh đập bạn, bắt giam bạn vô cớ hoặc thu giữ tài sản cá nhân của bạn thì bạn hoàn toàn có quyền đem cảnh sát ra tòa án dân sự kiện họ vi phạm việc bắt giữ không đúng luật pháp (tiếng Anh là false imprisonment). Muốn tìm hiểu bạn hãy Google từ này. Điều khoản này của luật Anh không có trong luật Việt Nam. Lý do chính đáng của cảnh sát là phải do tòa án quyết định (là đúng hay sai) chứ không phải cảnh sát tự quyền họ quyết định thế nào là đúng hoặc sai.

5.2 Với câu hỏi số hai, như đã nói, nếu như bạn đứng ở nơi ngoài tòa nhà, họ không có quyền yêu cầu bạn phải ngưng chụp. Bằng chứng là bạn thấy phóng viên nhiếp ảnh tòa sạn đứng ngoài tòa nhà của các celebrities họ chụp ảnh không ai cấm họ cả.

5.3 Đối với người thuê nhà (tenant) không phải chủ tòa nhà (landlord) thì luật pháp vẫn áp dụng như nhau nghĩa là họ không có quyền yêu cầu gì ở bạn nếu bạn ở ngoài tòa nhà. Nếu bạn không thích họ chụp vào trong nhà bạn có thể đóng cửa hoặc xây tường cao lên.

5.4 Đối với bảo vệ, vẫn tương tự như chủ tòa nhà và người thuê nhà. Như đã nói ở điểm 5.1 ở trên cho bạn, luật pháp ở Anh tạo ra sự bình đẳng giữa bạn và nhân viên an ninh. Họ không có quyền lấy đi máy ảnh (tài sản cá nhân của bạn) cũng như đánh đập bạn. Nếu không đó là vi phạm luật dân sự gọi là battery và bạn có thể đem họ ra tòa án để quyết định họ có vi phạm hay không và đòi bồi thường thiệt hại (thiệt hại máy và chấn thương). Khi bạn kiện ra tòa, bạn kiện chủ của nhân viên an ninh (chứ không kiện họ) (vicarious liability) cho nên người chủ sẽ có đủ tiền bồi thường cho bạn nếu thua kiện.

5.5 Ở câu cuối cùng, những câu trả lời trên đã trả lời luôn câu hỏi này. Lời nói "họ không có quyền giật lấy và xóa đi hình ảnh trên máy của bạn" là hoàn toàn đúng. Họ không muốn bạn xâm phạm vào tài sản riêng tư của họ thì họ phải tôn trọng tài sản riêng tư của bạn (máy ảnh và cơ thể bạn) vì cả hai điều được luật pháp Anh bảo vệ như nhau. Nếu như bạn xâm nhập vào khuôn viên của họ trái phép (trespass to land hoặc trespass to property), điều hợp pháp họ cần làm là đem bạn ra tòa để tòa xử việc vi phạm của bạn. Đối với hình ảnh bạn đã chụp, và trong thời gian tòa đang xử, luật sư của họ sẽ xin lệnh cấm chế tạm thời của tòa án (interim intervention order). Nếu có lý do hợp lý, tòa sẽ ra lệnh này và yêu cầu bạn không được sử dụng hình ảnh đó cho đến khi có phán quyết cuối cùng của tòa án. Sau đó, nếu bạn thắng kiện, ngoài việc bạn được tự do sử dụng hình ảnh bạn chụp, chủ tòa nhà (bên thua kiện) còn bị tòa án yêu cầu trả hầu hết chi phí luật sư mà bạn phải bỏ ra để ra toà.

6. Nếu bạn vẫn còn thắc mắc gì về việc này áp dụng trong luật pháp ở các nước pháp trị thì post lên để hỏi.

[lacrimosa]

Ở VN thì nên tránh (ý kiến cá nhân) những nơi có ghi Restricted Area, khu gần quân đội, công an, văn phòng hành chính (trừ chỗ UBND Thành Phố HCM). Còn lại thì cứ chụp. Hôm bữa mình đi ngày hội "Cùng Xây tổ ấm" của Ciment HolCim, cũng vác máy theo tò te vì có mí em PG shinh shinh. Tụi bảo vệ chặn lại, bảo là ở đây không được chụp! Tui thắc mắc :
- Mí anh có gắn bảng cấm chụp ko vậy?
- Không, nhưng khách hàng bên em (í là Holcim) yêu cầu không cho khách chụp.
- Vậy sao bên tổ chức sự kiện các anh ko treo bảng "No photo, no cam"
- ờ ờ ờ ... (gãi đầu)
- Tui thấy bảng cấm thì tui sẽ không chụp... vậy nhé ;))
Ở thế thì cú chụp thoải mái, lại được có 1 anh bảo vệ tò tò đi theo => tự dưng có vệ sĩ )

[T-130]

Ở VN thì nên tránh (ý kiến cá nhân) những nơi có ghi Restricted Area, khu gần quân đội, công an, văn phòng hành chính (trừ chỗ UBND Thành Phố HCM). Còn lại thì cứ chụp. ..........

Còn nữa bác ơi, nên tránh mấy cô bán hàng rong xoa quả Hà Nội hehe. Hôm trước có thread nói về điều nầy, bác chủ topic chụp đường phố mà dí nòng vào cô bán hoa quả thế là dao búa bay vèo vèo vào mặt chạy té đái ý bác ạ .

[lacrimosa]

Còn nữa bác ơi, nên tránh mấy cô bán hàng rong xoa quả Hà Nội hehe. Hôm trước có thread nói về điều nầy, bác chủ topic chụp đường phố mà dí nòng vào cô bán hoa quả thế là dao búa bay vèo vèo vào mặt chạy té đái ý bác ạ .

Tại dí vào mí cô í, chứ dí vào hoa quả thì có làm sao )

[meoluoi]

Hay thế! Đúng là British joke! Cám ơn bác oversea đã chia sẻ.

[4AM]

6. Nếu bạn vẫn còn thắc mắc gì về việc này áp dụng trong luật pháp ở các nước pháp trị thì post lên để hỏi.

Cám ơn bác giải đáp rất rõ ràng. Thế trong trường hợp mình chụp hình hay quay phim một người hoặc một nhóm người, người ta có quyền yêu cầu mình ngưng chụp hình, quay phim, xem ảnh hoặc xóa ảnh của mình không? Áp dụng trong các trường hợp mình chụp ảnh ở nơi công cộng, từ nơi công cộng chụp vào tư gia ở những nước pháp trị.

Em rất thích đọc những bài giải đáp về pháp luật và quyền con người mà bác viết. Mong bác tiếp tục.

[Nikonian2006]

Bạn 4AM

1. Sorry bạn là đã trả lời trễ cho câu hỏi của bạn. Trong trường hợp của bạn hỏi, từ vị trí tự do đó bạn hoàn toàn có thể chụp một người hay một nhóm người thậm chí bạn chụp khi họ đang đứng trong khu vực của họ cũng không có vấn đề vi phạm dân sự gì cả. Tuy nhiên, vấn đề gì cũng có hai mặt của nó và phải tùy thật sự vào hoàn cảnh cụ thể của từng vụ việc mới có thể trả lời chính xác. Lấy ví dụ, bạn chụp một người trong một tòa nhà có tính chất nguy hiểm đến an ninh khủng bố và bị cấm chụp thì cảnh sát sẽ phải có trách nhiệm tìm hiểu và hỏi thăm bạn xem bạn chụp để làm gì. Nếu không thì sẽ có kẻ khủng bố lợi dụng vào sự tự do quyền tư ẩn cá nhân để làm việc có hại. Điều này đã xảy ra ngày vào sự kiện 11 tháng 9.

2. Nếu như trong điều kiện họ là celebrity đang đước trước nhà của họ thì bạn hoàn toàn tự do đứng từ bên ngoài và chụp vào hoặc họ đang thưởng ngoạn du lịch ở nơi public thì bạn hoàn toàn tự do chụp mà không nhân viên an ninh nào cản trở hoặc phá hủy tài sản của bạn nếu không là vi phạm dân sự như mình đã nói và bạn hoàn toàn có thể kiện họ ra tòa yêu cầu bồi thường thiệt hại máy ảnh của bạn.

3. Khi nói đến nguyên tắc chung nhất, bạn cứ nhớ rằng quan điểm của xã hội cai trị bằng luật pháp là luật pháp phải mang lại sự bình đẳng tương đối với tất cả mọi người sống trong đó bất kể bạn là ai bất kể bạn có quyền lực và tiền bạc gì trong xã hội. Khi bạn ra tòa, hai bên đều bình đẳng như nhau. Vì vậy, luật pháp sẽ bảo vệ quyền tự do chụp ảnh của bạn ở nơi public trừ phi bị cấm ở những nơi rủi ro cao. Đồng thời luật pháp cũng sẽ bảo vệ người bị chụp ảnh. Lấy ví dụ bạn chụp xong về bạn process thay đổi nội dung trong ảnh với mục đích làm mất uy tín người nổi tiếng bị chụp thì người đó sẽ có quyền đem bạn ra tòa kiện bạn làm mất danh dự của họ và đòi bạn bồi thường.

4. Nếu bạn cần phải đi sâu vào chi tiết cụ thể nào nữa thì vui lòng cho mình biết.

[4AM]

Chào bác Nikonian2006, em chỉ là sinh viên nên xin bác không phải gọi em bằng bạn. Chủ ý của em là muốn bàn về quyền của đối tượng được chụp trong ảnh đối với tấm ảnh ấy. Quyền của người chụp đối với bức ảnh của họ thì forum mình đã bàn khá nhiều rồi.

Chẳng hạn như mình không phải là người nổi tiếng gì cả, nhưng có thể hay không việc mình có lý do cá nhân và bảo rằng "à, tôi không muốn mình xuất hiện trong ảnh của anh, anh xóa đi cho tôi không tôi báo cảnh sát." Cơ bản mà nói, khoan bàn đến việc có dùng bức ảnh đó cho mục đích kinh doanh hay không, đối với em đó cũng là một dạng xâm phạm không trực tiếp đến thân thể của người được chụp.

Cảm ơn bác đã reply.

[Nikonian2006]

4AM

1. Khi chúng ta nói đến quyền của một cá nhân (mà cụ thể là trong câu hỏi của em quyền của một con người bị chụp ảnh sẽ được bảo vệ đến mức nào) trong luật pháp của xã hội pháp trị, chúng ta cần phải đi từ nơi xuất phát quyền cao nhất của xã hội pháp trị đó đi xuống.

Sự cân bằng giữa public interest và personal privacy

2. Ở xã hội pháp trị, quyền cao nhất không phải nằm trong tay của Tổng thống hay Thủ tướng mà nó nằm trong quy định của hiến pháp. Lấy ví dụ như xã hội Mỹ, Tu Chính Án Số 1 (First Amendment) công nhận quyền tự do ngôn luận của tất cả mọi người trong xã hội đó. Anh là quốc gia không có hiến pháp thành văn và Úc là quốc gia có hiến pháp nhưng không ghi rõ ràng quyền tự do ngôn luận. Cái này tiếng Anh gọi là không có express right nhưng họ có implied right (quyền tự hiểu) và quyền tự do đó thấp hơn quyền có được ở Mỹ.

3. Chính vì vậy cho nên quyền tự do cá nhân sâu hay nông phải tùy thuộc vào hiến pháp nước đó. Lấy ví dụ như bạn nói, bạn đang đứng ở nơi mà từ vị trí public người ta có thể chụp được bạn, bạn không có được hiến pháp cho quyền để bạn cấm người ta chụp bạn. Nói chuyên sâu hơn, xã hội đó đặt cán cân giữa public interest và personal interest. Mình xin lỗi bạn là mình không biết dịch chính xác từ interest sang tiếng Việt vì mình không có học mấy cái này bằng tiếng Việt. Miễn là người chụp bạn không sử dụng hình ảnh của bạn để làm mất uy tín của bạn, bạn không có quyền cấm họ trực tiếp. Tuy nhiên, bạn hoàn toàn có quyền gián tiếp không cho họ chụp ví dụ bạn trốn trong nhà kín hoặc bạn trùm kín tất cả mọi thứ hoặc bạn đi xe hơi kiếng mờ che hết. Người chụp không có quyền tháo những vật trùm kín đó ra để chụp bạn.

4. Trong xã hội pháp trị, khi bạn là một người của public và nhất là chính trị gia cho dù ở bất cứ cấp độ nào, hiến pháp của tất cả xã hội pháp trị từ Anh đến Úc đến Mỹ đến Canada cho phép bât cứ người nào chụp hình bạn khi người chụp ở nơi công cộng hoặc khi bạn ở nơi công cộng. Xã hội của họ là nơi cho ra thông tin về tất cả những gì của bạn nhất là những việc làm xấu của bạn mà làm ảnh hưởng đến uy tín của bạn với chức vụ bạn đang có. Lấy ví dụ, báo chí hoàn toàn có quyền theo dõi bạn và chụp hình bạn đang ngủ với người khác miễn là họ không phải trốn vào phòng ngủ của bạn để làm việc đó. Cái quyền này với người chụp ảnh là tối đa. Trong khi đó ở các quốc gia không cai trị bằng luật pháp, bạn không có quyền được nói những gì bạn suy nghĩ về những nhân vật chính trị nào đó.

5. Em có nói là "nếu không tao báo cảnh sát", câu này ở xã hội pháp trị từ "cảnh sát" không có giá trị đe dọa nhiều như ở những nơi khác đâu. Nói cách khác, bạn không thể nào lấy một vấn đề tranh chấp dân sự và mang cảnh sát ra hù dọa người khác. Lý do mình đã giải thích trong bài viết ở trên.

Quyền cho phép người bị chụp ảnh

6. Là một người bị chụp, có ít nhất hai việc mà pháp luât sẽ có thể bảo vệ bạn:

6.1 Nếu có một người điên tối ngày cứ đi theo bạn (nhất là bạn không nổi tiếng và bạn là con gái), điều đó sẽ làm cho bạn cảm thấy sợ hãi thật sự. Cái này có thể cấu thành tội hình sự hạng nhẹ (misdemeanor) gọi là stalking. Vào lúc đó, bạn sẽ nhờ luật sư nộp đơn lên tòa án xin lệnh cấm chế intervention order cấm người đó không được đến gần bạn trong khoảng cách bao nhiêu (ví dụ 5-10-100m). Nếu tiếp tục vi phạm là sẽ bị phạt tù. Điều này hoàn toàn xảy ra thường xuyên trong thực tế và mình đã từng nghe hoặc kinh qua trong khi làm viêc.

6.2 Nếu người chụp hình và sử dụng hình của bạn process nó và dùng trên public ở mức độ làm mất đi uy tín của bạn, đây là lúc luật sư của bạn sẽ dùng quy định luật pháp về defamation để đem người kia ra tòa yêu cầu chấm dứt việc đang làm và bồi thường thiệt hại (damages) cho bạn.

7. Bạn cần phải lưu ý là trong cả hai trường hợp quyền quyết định bạn đúng hay không là do tòa án phán quyết sau khi cả hai bên đều ra tòa với bằng chứng có được. Nếu như bạn không có đủ lý do hợp lý và bạn thua kiện thì tòa án sẽ ra luôn phán quyết yêu cầu bạn phải trả tiền phần lớn phí luật sư mà người chụp ảnh đã bỏ ra để tranh tụng với bạn. Đây là điều mà bạn hoàn toàn chưa thấy được trong hệ thống luật dân sự ở Việt Nam cho dù rất nhiều luật sư đã nói việc này rất lâu. Chính vì việc trả phí luật sư này sẽ làm cho người ta không lạm dụng tòa án để làm phiền người khác (tiếng Anh gọi là abuse of process). Và bạn cũng không quên rằng ở xã hội pháp trị, tranh chấp dân sự không có sự can thiệp bằng quyền lực của cảnh sát để làm cho người kia sợ hãi bởi quyền lực. Đó là sự lạm dụng quyền lực mà phải bị tòa án kiểm soát và giới hạn (ví dụ qua quyền false imprisonment chẳng hạn).

8. Nếu em còn thắc mắc gì nữa ở những điểm mình nêu, hoặc cần phải đi sâu hơn nữa về mặt luât pháp, thì vui lòng cho biết.