Du lịch Seychelles và Thổ Nhĩ Kỳ

[Văn Khoa]

Sang phần VBT Mevlana, em chụp được một trang của thi tập Divan-i Kabir, còn được gọi là Divan-i Shams-i Tabrizi do Rumi viết vào giữa thế kỷ thư 13. Rumi viết thi tập này để tưởng nhớ đến Shams, một người bạn tri kỷ và cũng là một người thầy huyền bí.

L1021246 by Dat's Photos, on Flickr

Cùng với một trang trong Qur'an rất cổ.

L1021247 by Dat's Photos, on Flickr

L1021249 by Dat's Photos, on Flickr

[Văn Khoa]

Gần Lăng và VBT Mevlana là một khu thương mại rất xinh xắn và sạch sẽ, trông tân thời không khác gì trong các thành phố lớn. Nhiều phụ nữ ở đây không che tóc, điều này chứng tỏ là Konya phóng khoáng hơn về tôn giáo. Nhưng cũng có thể họ là người Armenia theo đạo Công Giáo. Trong thế chiến thứ nhất, vì lý do chính trị và tôn giáo, dân Armenia bị tập trung ở nhiều nơi, trong đó có Konya trước khi bị "dẫn" đi nơi khác. Nơi nào không ai biết, nhưng rốt cuộc là năm tướng lãnh, bộ trưởng trong triều đình Ottoman bị kết án tử hình vì tội ác chiến tranh đối với dân Armenia trong khoảng 1914-1924.

Quán cà phê,

L1021288 by Dat's Photos, on Flickr

L1021277 by Dat's Photos, on Flickr

Bánh ngọt.

L1021285 by Dat's Photos, on Flickr

Ăn chơi.

L1021284 by Dat's Photos, on Flickr

Nhưng em "kết" chiếc Vespa này.

L1021280 by Dat's Photos, on Flickr

[Văn Khoa]

Em đi qua một xóm làng rất xưa, nhà cửa không biết được xây từ bao giờ và còn ai cư ngụ trong dó không!

L1021376 by Dat's Photos, on Flickr

L1021379 by Dat's Photos, on Flickr

L1021382 by Dat's Photos, on Flickr

L1021411 by Dat's Photos, on Flickr

Nhìn dân làng có thể đoán được cuộc sống giản dị, họ đan dể kiếm đủ ăn qua ngày.

L1021378 by Dat's Photos, on Flickr

L1021383 by Dat's Photos, on Flickr

L1021384 by Dat's Photos, on Flickr

L1021385 by Dat's Photos, on Flickr

Trên dường chính với một vài cửa tiệm bán quà lưu niệm.

L1021418 by Dat's Photos, on Flickr

Cô này rất thân thiện, đang làm việc thì thấy em chỉ vào máy ảnh, có ý xin chụp một tấm. Cô ta đứng lên và ra tận cửa cho em chụp.

L1021421 by Dat's Photos, on Flickr

[Văn Khoa]

Trong 15 thế kỷ, cả vùng Anatolia nằm trên con đường tơ lụa từ Đông sang Tây, dài 6.400 km. Tưởng tượng các đoàn người buôn bán cưỡi lừa, ngựa, hoặc lạc đà đi cả ngày mệt nhọc sau vài chục cây số, tối đến họ muốn có một nơi để nghỉ ngơi, không bị cướp bóc, hoặc tránh bão táp, họ sẽ ở đâu? May mắn cho họ là ở dọc đường, cứ mỗi 20, 30 cây số là có một Han, hoặc Caravanserai để họ tạm trú. Đây là một hình thức quán trọ bên đường, được xây bởi các triều đình, các nhà hảo tâm, hoặc dân buôn bán chung tiền đóng góp.

Hôm nay em dẫn các bác vào Sultanhani Caravanserai tại Aksaray (gần Konya). Sultanhani Caravanserai này được Sultan Alaeddin Keykubad I của triều đình Seljuk bảo trợ xây vào năm 1229 để cho các đoàn caravans vào tá túc qua đêm. Caravanserai này là quán trọ lớn nhất trong hơn 40 Caravanserais còn lại trong TNK. Ngày xưa mà có Caravanserai như thế này thì thật là thần tiên! Dù không có Wifi, khách có thể tạm trú, tắm rửa, và ăn uống miễn phí trong ba ngày. Họ có cả một Đền Hồi Giáo để tụng kinh và ngựa, lừa, lạc đà có cỏ khô để ăn.

Em lấy được hai tấm họa đồ từ http://www.turkishhan.org/sultanaksaray.htm. Sultanhani Caravanserai này rất lớn, gồm hai tòa nhà hình chữ nhật ghép vào với nhau. Chỉ có một cổng vào duy nhất và họ đóng cửa cổng vào ban đêm

IMG_4677 by Dat's Photos, on Flickr

IMG_4678 by Dat's Photos, on Flickr

Dù có đem theo Z 14-24mm, nhưng tiếc là Nikon Z7 bị vỡ nên em không có tấm nào chụp nguyên cả Sultanhani Caravanserai tại Aksaray.

L1021304 by Dat's Photos, on Flickr

L1021307 by Dat's Photos, on Flickr

Ngay giữa sân là Đền HG.

L1021314 by Dat's Photos, on Flickr

Một bên là các văn phòng, nhà kho, bếp, phòng trọ.

L1021318 by Dat's Photos, on Flickr

Một bên là các phòng với kiến trúc mở, chỉ có mái vòm nhưng không có tường, làm chỗ ăn uống, trưng bày hàng hóa, hoặc chỗ hàn huyên kể chuyện đi đường.

L1021322 by Dat's Photos, on Flickr

L1021320 by Dat's Photos, on Flickr

L1021352 by Dat's Photos, on Flickr

Mặt bàn và tường được trang trí bằng những tấm tranh vẽ trên ceramic rất nghệ thuật.

L1021354 by Dat's Photos, on Flickr

L1021355 by Dat's Photos, on Flickr

[Văn Khoa]

Đi sâu vào bên trong sang tòa nhà phía sau là nơi lữ khách trú ngụ khi cần thiết, nhất là khi khí hậu nóng lạnh khắc nghiệt. Dĩ nhiên, bây giờ chẳng ai vào đây ngủ như khách sạn, do đó họ tân trang lại, làm nơi trưng bày các thảm xưa trên chân cột. Một caravanserai mà kiên cố và đẹp như thế này thì đáng được gìn giữ.

L1021346 by Dat's Photos, on Flickr

L1021349 by Dat's Photos, on Flickr

L1021337 by Dat's Photos, on Flickr

L1021340 by Dat's Photos, on Flickr

L1021341 by Dat's Photos, on Flickr

[Văn Khoa]

Nói về thảm, em được đưa đến một "trường huấn nghệ dệt thảm". Em không dám chắc nơi đây là một trường vì học viên chỉ làm việc khi có khách du lịch đến thăm. Nhưng dù sao chăng nữa, họ cho xem những tấm thảm được dệt bằng lụa và len. Thảm của TNK đẹp không kém thảm của Ba Tư và cách đan của hai nơi cũng khác. Trông thì đẹp thật nhưng mua xong, họ gửi qua Mỹ tấm thảm khác, kém phẩm chất hơn tấm thảm mình đã mua và trả tiền, lúc đó tính sao? Chẳng lẽ bay trở lại TNK khiếu nại?

Các học viên, toàn phụ nữ. Nhưng khi khách sang phòng xem triển lãm thảm thì họ cũng ngưng tay!

L1020892 by Dat's Photos, on Flickr

L1020894 by Dat's Photos, on Flickr

L1020895 by Dat's Photos, on Flickr

L1020901 by Dat's Photos, on Flickr

Họ đan lại một tấm thảm xưa, khoảng thế kỷ thứ năm BC, được tìm thấy trong một ngôi mộ ở Siberia.

L1020922 by Dat's Photos, on Flickr

Đây là tấm thảm bằng lụa mà em thấy đẹp nhất, đẹp về màu hài hòa, nét thêu đều tay và chi tiết. Thảm có hai màu rõ ràng, tùy theo góc độ của ánh sáng. Phải hết cả năm mới dệt xong tấm thảm này, dĩ nhiên bằng tay. Giá $10.000, nhưng em nghĩ trả giá xuống còn $7.000 thì họ bán. Nhưng vấn đề là họ giao hàng gì?

L1020911 by Dat's Photos, on Flickr

[Văn Khoa]

Tiếp tục cuộc hành trình, hôm nay em đã đến vùng Cappadocia, trung tâm của Anatolia và là nơi nhiều du khách đến nhất trong TNK.

Turkey Itinerary 2025-2 by Dat's Photos, on Flickr

Cappadocia rất rộng và vì trời phú cho một địa chất đặc biệt nên lôi cuốn du khách đến thăm. Đất vùng này được tạo nên bởi tro núi lửa cộng với nham thạch, sự kết hợp này là một lớp đá sốp được phủ lên bởi một lớp đá mỏng hơn nhưng cứng hơn. Dần dần, lớp đá sốp bị nước và gió soi mòn, chừa lại một vài nơi cứng hơn để trở thành những cột hình nón mà dân chúng trong vùng gọi là Ống Khói Tiên (Fairy Chimneys).

Phong cảnh đặc thù của Cappadocia: đất và đá màu crème nhạt, hầu như là trắng. Chụp ảnh lên trông như tuyết phủ. Những tấm sau được chụp tại Pigeon Valley, Ürgüp. Vì đá sốp nên người xưa khoảng vài thế kỷ sau Công Nguyên khoét ống khói và sườn đồi làm nhà ở. Các bác zoom ảnh lên mới thấy.

L1021436 by Dat's Photos, on Flickr

L1021450 by Dat's Photos, on Flickr

L1021435 by Dat's Photos, on Flickr

Ba Ống Khói Tiên cạnh nhau mà dân ở đây gọi là Ba Chị Em. Trên sườn ống khói ngắn nhất có nhà ở. Người ta đục cả "cầu thang" trên sườn.

L1021472 by Dat's Photos, on Flickr

L1021507 by Dat's Photos, on Flickr

L1021484 by Dat's Photos, on Flickr

[joseph.luong]

L1021450 by Dat's Photos, on Flickr

Trong tấm này xa gần đều thấy những hang nhân tạo bên trong của người xưa. Ở thành phố hậu cảnh em thấy vừa có các "chimney" cổ cùng với các nhà cửa thời nay đan xen với nhau. Không biết mấy cái chimney đó giờ nay có người ở không bác?

[Văn Khoa]

Trong tấm này xa gần đều thấy những hang nhân tạo bên trong của người xưa. Ở thành phố hậu cảnh em thấy vừa có các "chimney" cổ cùng với các nhà cửa thời nay đan xen với nhau. Không biết mấy cái chimney đó giờ nay có người ở không bác?

Không những người vẫn ở trong các hang mà còn rất nhiều người đến để trải nhiệm thú vị "cave man" trong một vài đêm như bác ASAV 🤪 để bay khinh khí cầu. Trong tấm ảnh trên, thành phố Göreme nằm chung quanh núi đá có nhiều "cave hotels" sang trọng để đón du khách nhưng các hotels này đều nhỏ với phòng là các hang khoét trong ống khói. Ai không muốn làm cave hotels thì tiếp tục dùng hang, nhưng da số xây thêm phòng bên ngoài mới dủ chỗ ở.

[Văn Khoa]

Vùng Cappadocia có nhiều chỗ để đến thăm hoặc trải nghiệm, chẳng hạn như Pigeon Valley, thành phố Göreme, bay khinh khí cầu, Công Viên Quốc Gia Göreme, và các thành phố dưới mặt đất.

Trước khi có sử sách, chắc hẳn ngày xưa Tiểu Á là một miền ai có sức mạnh cũng có thể đến "thăm viếng" theo kiểu Veni, Vidi, Vici với đủ các lý do, từ địa chính trị đến tôn giáo. Tổ tiên của người TNK là một nhóm dân du mục Turks người Á Châu lánh nạn giặc Mông Cổ vào thế kỷ thứ 12, 13 đến lập nghiệp ở Tiểu Á, sau đó họ bành trướng để trở thành một đế chế. Lúc đó chẳng ai nhận chủ quyền của vùng này, do đó ai đủ mạnh thì đến để truy lùng, vơ vét, hoặc chiếm đóng. Không biết đi đâu lánh nạn nên dân tình trong vùng Cappadocia chỉ biết trốn tránh bằng cách đào hầm trú ẩn dưới đất.

Ít sách vở nói về khoảng thời gian nào các nơi trú ẩn được đào khoét dưới đất, nhưng điều chắc chắn là dân chúng đào để tìm nơi trú ẩn an toàn nhất, hoặc chống cự nếu có thể. Sau nhiều lần lánh nạn và dân số càng đông nên, vì nhu cầu, họ đào khoét thêm để có đủ chỗ cho mọi người, và vì thế một thành phố ngầm được thành hình. Vùng Cappadocia có trên 200 thành phố dưới đất (underground cities). Derinkuyu là một thành phố ngầm lớn nhất, sâu 85 mét với 10 lớp hang, có thể chứa đến 20.000 người với đủ thức ăn dự trữ trong ba tháng.

Nhưng đoàn chúng em được đưa đến một thành phố ngầm mang tên Güzelyurt. Güzelyurt nhỏ nhưng cho thấy, khi cần thiết, con người thật thông minh và kiên trì; ngày xưa làm gì có máy khoan, đục mà họ tạo nên những thành phố ngầm như thế này, nhất là không chỉ là một cái hố dưới đất mà là các phòng, hành lang ăn thông với nhau, phòng trên, phòng dưới và lối thoát hiểm.

Một gia đình TNK dễ thương, họ cũng xuống dưới đất thăm Güzelyurt.

L1021525 by Dat's Photos, on Flickr

Hành lang chỉ cao như thế này.

L1021556 by Dat's Photos, on Flickr

Các phòng thì cao hơn, có thể đứng thẳng người. Họ chỉ cho xem một số phòng, hành lang tiêu biểu.

L1021543 by Dat's Photos, on Flickr

Nhưng điều làm em phục sát đất là các "cửa" bằng đá ở các hành lang quan trọng để làm các chốt an toàn cho từng khu. Khi cần, lăn bánh xe ra và chặn lại thì ngoại bất nhập! Güzelyurt nhỏ như thế và họ chỉ cho xem một khu mà em đếm được năm bánh xe như vậy. Kinh khủng!

L1021559 by Dat's Photos, on Flickr

L1021565 by Dat's Photos, on Flickr

L1021575 by Dat's Photos, on Flickr

L1021576 by Dat's Photos, on Flickr

L1021577 by Dat's Photos, on Flickr

Và đây là lối ra. Nào ai đoán được dưới đó là cả một thành phố?

L1021586 by Dat's Photos, on Flickr