Du lịch Seychelles và Thổ Nhĩ Kỳ

[Văn Khoa]

Bên cạnh Thư Viện Celsus là Cổng Augustus, hoặc Cổng Mazaeus Và Mithriadates. Tên nào cũng đúng vì cổng được xây bởi Mazaeus và Mithridates, hai người nô lệ được hoàng đế Octavian Augustus và con rể Marcus Agrippa thả tự do. Cổng Augustus có ba cửa, tấm bia trên cửa bên trái có khắc hàng chữ Mazaeus ghi ân Augustus và vợ Livia và trên cửa bên phải là Mithriadates ghi ân Agrippa và vợ Julia. Các hàng chữ này được viết vằng tiếng Latin với các mẫu tự bằng đồng dát vàng, nhưng các mẫu tự đã mất, chỉ còn lại các rãnh chữ khắc trên đá.

L1020722 by Dat's Photos, on Flickr

L1020718 by Dat's Photos, on Flickr

Rời khu khảo cổ Ephesus qua tam môn này thì sẽ đến Tetragonos Agora. một trung tâm buôn bán "Commercial Agora" hình vuông với cạnh dài 111 mét. Mỗi cạnh là một dãy nhà dài có mái và đằng trước là hàng cột (stoa) và dãy nhà được chia làm nhiều căn nhỏ dể làm cửa tiệm.

L1020735 by Dat's Photos, on Flickr

L1020747 by Dat's Photos, on Flickr

Vào thế kỷ thứ ba trước Công Nguyên, khu thương mại này nằm tại một vịnh ăn thông ra Biển Aegean để tàu bè ra vào đem theo hàng hóa. Nhưng vịnh này đã bị phù sa lắp nên không còn nữa, và đây là Arcadian (Harbor) Street dẫn ra vịnh.

L1020753 by Dat's Photos, on Flickr

[Văn Khoa]

Khu khảo cổ Ephesus rất rộng, có lẽ phải đi cả ngày mới xem hết. Nhưng đi chỗ nào cũng thấy tàn tích đổ nát và các cột đá trơ trọi nên em đưa các bác đến một VBT gần đó để xem những cổ vật được trưng bày đến từ trong vùng Ephesus. Một số cổ vật được triều đình Mehmet hiến tặng cho triều đình Áo vào cuối thế kỷ thứ 19 nhưng một số cổ vật được các nhà khảo cổ Anh đem về trưng bày trong British Museum tại Luân Đôn. VBT Ephesus này cũng lớn và được chia ra làm nhiều khu khác nhau tùy theo chủ đề và thời đại.

L1020837 by Dat's Photos, on Flickr

Khu em đi xem bao gồm các cổ vật đến từ Đền Artemis và Khu Khảo Cổ Ephesus. Nơi trưng bày hai tượng Thần Artemis là nơi khách du lịch đến xem nhiều nhất. Như em đã trình bày trong bài trước, Thần Artemis của Ephesus khác thần Artemis trong huyền thoại Hy Lạp. Điểm khác biệt quan trọng nhất là Ephesian Artemis tượng trưng cho khả năng sinh sản dồi dào. Do đó tượng được tạc khác hẳn với tượng Artemis của Hy Lạp. Có người nghĩ Ephesian Artemis có nhiều vú đề nuôi con, nhưng cũng có người nghĩ các túi trên tượng giống như các quả trứng hơn là vú. VBT Ephesus có hai tượng Artemis, một tượng được tạc vào thế kỷ thứ nhất AD và tượng thứ nhì vào thế kỷ thứ hai AD.

Great Artemis, 1st century AD.

L1020815 by Dat's Photos, on Flickr

Beautiful Artemis, 2nd century AD.

L1020819 by Dat's Photos, on Flickr

Những đa số các cổ vật sau đến từ Khu Khảo Cổ Ephesus. Hầu hết là các tượng được trưng bày trong các đền tưởng nhớ đến các hoàng đế La Mã và được tạc theo kiểu Hy Lạp hay La Mã trong các thế kỷ 1, 2 AD.

HĐ Augustus và vợ Livia.

L1020834 by Dat's Photos, on Flickr

HĐ Marcus Aurelius.

L1020781 by Dat's Photos, on Flickr

Các mảnh vỡ của một lính La Mã bị thương được ghép lại.

L1020803 by Dat's Photos, on Flickr

Zeus, vua của các thần trong huyền thoại Hy Lạp.

L1020783 by Dat's Photos, on Flickr

[Văn Khoa]

Phong cách và nét tạc dặc trưng Hy Lạp.

L1020778 by Dat's Photos, on Flickr

L1020771 by Dat's Photos, on Flickr

L1020770 by Dat's Photos, on Flick

Stephanus.

L1020836 by Dat's Photos, on Flickr

L1020828 by Dat's Photos, on Flickr

Eros.

L1020801 by Dat's Photos, on Flickr

Cám ơn các bác đã ghé xem ảnh. Chúc các bác một Tết Nguyên Đán vui vẻ và một năm mới an khang thịnh vượng. Em sẽ tiếp tục treo ảnh sau Tết.

Tet Card by Dat's Photos, on Flickr

[Văn Khoa]

Em cố gắng vào VNphoto để tiếp tục treo ảnh của chuyến đi nhưng hầu như không lần nào được, trừ lúc này nên em phải tận dụng dịp hiếm có.

Theo bản đồ lịch trình của chuyến đi, hôm nay em đến Pamukkale.

Turkey Itinerary 2025-2 by Dat's Photos, on Flickr

Pamukkale, tiếng TNK có nghĩa "Lâu Đài Bông" là một thành phố nhỏ nhưng nơi đây vào thế kỷ thứ hai trước Công Nguyên là một thành phố rất lớn mang tên Hierapolis. Dĩ nhiên rất lớn so với các thành phố khác cùng thời. Hierapolis được thành lập bởi các triều đình Hy Lạp xa xưa (pre-Hellenistic, Hellenistic periods) và sau đó rơi vào tay các triều đình của đế chế La Mã.

Em chụp được tấm ảnh của Hierapolis vào thế kỷ thứ 3 AD được phỏng đoán bởi các nhà khảo cổ. Nếu đúng thì quả thật Hierapolis lớn.

L1021056 by Dat's Photos, on Flickr

Hierapolis được xây trên hoặc bên cạnh các bậc thang đá travertine màu trắng. Có thể họ lấy tên "Lâu Đài Bông" từ đó. Các bậc thang được cấu tạo bởi calcium carbonate tích tụ lại từ nước ngầm chảy qua cả triệu năm. Chính phủ TNK cai quản khu này rất kỹ càng để bảo vệ các bậc thang. Lúc em đi thì chẳng có bậc thang nào cho dân chúng tắm nhưng họ có thể sắn quần rồi xuống lội nước. Em cũng muốn xuống lắm nhưng chỉ sợ té, vỡ cái máy ảnh duy nhất còn lại.

L1020963 by Dat's Photos, on Flickr

L1020965 by Dat's Photos, on Flickr

Có lẽ thiếu nước nên nhiều bậc khô ráo. Nước ngầm ở đây nóng từ 30 đến 100 độ C và có nồng độ lưu huỳnh cao.

L1020997 by Dat's Photos, on Flickr

L1020999 by Dat's Photos, on Flickr

Và đây là một trong những nguồn nước chảy vào các bậc thang. Họ để bảng cấm xuống.

L1020991 by Dat's Photos, on Flickr

[Văn Khoa]

Nhưng mục đích của cả đoàn đến đây không chỉ là ngắm các bậc thang đá travertine thiên nhiên. Tất cả đi bộ vào thăm khu khảo cổ bao la, nhưng chẳng còn gì để xem! Cá nhân em thì chưa bao giờ em thấy cả một thành phố bị động đất "san bằng" như Hierapolis. Mặt đất rung là nhà cửa sập hết. Chắc ngày xưa kỹ thuật xây cất sơ sài, không theo tiêu chuẩn chống động đất như nơi em ở.

Khung cảnh chung quanh trông giống như một phim trường tạo nên cảnh tang thương.

L1020937 by Dat's Photos, on Flickr

L1020947 by Dat's Photos, on Flickr

L1020941 by Dat's Photos, on Flickr

L1020945 by Dat's Photos, on Flickr

L1021073 by Dat's Photos, on Flickr

[Văn Khoa]

Cổng Nam của con đường chính đi qua Hierapolis. Em ngước lên nhìn đà ngang và thấy vết nứt, nghĩ phải chạy qua nhanh, nếu không thì ...

L1021086 by Dat's Photos, on Flickr

Qua cổng nhìn lại thì cũng không lấy gì an tâm lắm! Đà ngang bên này cũng không phải là một tảng đá liền.

L1021090 by Dat's Photos, on Flickr

Và đây là Cổng Tam Quan (The Frontinus Gate) về phía Bắc của con đường chính. Cổng được xây vào năm 83 AD để vĩnh danh HĐ Domitian, nhưng sau khi mất, tên Domitian trên cổng bị xóa đi vì sự ác độc của ông ta. Hai bên cổng là tháp canh tròn.

L1021176 by Dat's Photos, on Flickr

L1021121 by Dat's Photos, on Flickr

L1021108 by Dat's Photos, on Flickr

Ngày xưa, hai bên đường giữa hai cổng là các stoa, bây giờ chỉ còn lại các cột, mà cũng chẳng được nguyên vẹn.

L1021084 by Dat's Photos, on Flickr

L1021088 by Dat's Photos, on Flickr

L1021094 by Dat's Photos, on Flickr

L1021099 by Dat's Photos, on Flickr

Public WC ngay trên mặt lộ!

L1021103 by Dat's Photos, on Flickr

[Văn Khoa]

Với các suối nước nóng và bậc thang, Hierapolis là nơi tĩnh dướng và hưu trí của những gia đình giàu có và cũng là nơi yẻn nghỉ của họ. Về phía Bắc của con lộ chính là nghĩa trang của TP Hierapolis (Necropolis of Hierapolis). Cả một con đường dài gần hai km, hai bên là cánh đồng với các ngôi mộ được xây như là một đền nhỏ. Các áo quan là tảng đá được khoét rỗng với nắp bằng đá. Mộ của Tông Đồ Phillip cũng nằm trong đây nhưng em không thấy.

L1021128 by Dat's Photos, on Flickr

L1021153 by Dat's Photos, on Flickr

L1021160 by Dat's Photos, on Flickr

L1021164 by Dat's Photos, on Flickr

[joseph.luong]

... Mộ của Tông Đồ Phillip cũng nằm trong đây nhưng em không thấy.

Trước khi đi Rome năm ngoái thì em cũng có tìm hiểu thêm vài nhà thờ để phòng hờ nếu có dư thời gian thì ghé đến. Một trong những nhà thờ đó có tên là Santi Dodici Apostoli (Church of the Twelve Holy Apostles) và nơi đây là nơi an nghỉ của Tông đồ Phillip và James. Có nguồn ghi rằng Tông đồ Phillip đã tử đạo và được chôn ở Hierapolis, sau đó đến thời Byzantine thì mộ phần bị hư hại bởi thiên tai nên đã dời về Constantinople. Và sau này được chuyển về Rome. Tiếc là em chưa có cơ hội ghé nơi đây khi đi Rome vừa rồi.

[Văn Khoa]

Trước khi đi Rome năm ngoái thì em cũng có tìm hiểu thêm vài nhà thờ để phòng hờ nếu có dư thời gian thì ghé đến. Một trong những nhà thờ đó có tên là Santi Dodici Apostoli (Church of the Twelve Holy Apostles) và nơi đây là nơi an nghỉ của Tông đồ Phillip và James. Có nguồn ghi rằng Tông đồ Phillip đã tử đạo và được chôn ở Hierapolis, sau đó đến thời Byzantine thì mộ phần bị hư hại bởi thiên tai nên đã dời về Constantinople. Và sau này được chuyển về Rome. Tiếc là em chưa có cơ hội ghé nơi đây khi đi Rome vừa rồi.

Cám ơn bác đã cho thêm chi tiết. Có thể hài cốt của Tông đồ Phillip đã được đưa về Constantinople, sau đó Rome, nhưng em nghĩ là mộ phần vẫn còn ở Hierapolis, lý đo là các tảng đá được xây làm mộ rất to, khó di chuyển. Với địa vị quan trọng như vậy, tưởng tượng mộ của Tông đồ Phillip cũng phải lớn tương xứng. Vì necropolis quá lớn, em chưa đi hết nên chưa thấy.

[Văn Khoa]

Tiếp tục cuộc hành trình, sau Pamukkale thì em đến Konya, một thành phố lớn trung bình nằm giữa Anatolia.

Turkey Itinerary 2025-2 by Dat's Photos, on Flickr

Tuổi của TP Konya cũng xưa như tuổi của Tiểu Á, trên các bản đồ cổ đều thấy tên thành phố này. Nhưng du khách đến đây đều có chủ ý thăm Lăng và VBT Mevlana. Mevlânâ là bút danh của thi hào Jalāl al-Dīn Muḥammad Rūmī người Ba Tư. Thi hào được vắn tắt gọi là Rumi, ông ta rất nổi tiếng trong văn chương của thế giới Hồi với nhiều tập thơ với chủ đề cứu rỗi trong tâm linh, con tim, sự đơn thuần, và khổ hạnh của cuộc đời. Thơ của Rumi được dịch ra nhiều ngôn ngữ, trong đó có tiếng Anh.

Vòm màu xanh là Lăng Mevlana, bên cạnh là một Đền Hồi Giáo.

L1021275 by Dat's Photos, on Flickr

L1021272 by Dat's Photos, on Flickr

Một nghĩa trang nhỏ bên ngoài đền.

L1021220 by Dat's Photos, on Flickr

Một tín đồ đang rửa sạch bụi trần trước khi vào đền.

L1021223 by Dat's Photos, on Flickr

Mộ phần trang nghiêm của Rumi trong lăng.

L1021240 by Dat's Photos, on Flickr

Cùng với dòng họ.

L1021242 by Dat's Photos, on Flickr

Tuy là lăng, nhưng dân chúng tỏ sự tôn thờ, mến yêu với Rumi.

L1021235-2 by Dat's Photos, on Flickr

L1021239 by Dat's Photos, on Flickr