ĐĂNG NHẬP | ĐĂNG KÝ
THỂ LOẠI
 
Du lịch Góc ảnh hay Giới thiệu nhiếp ảnh gia Giới thiệu sản phẩm mới
Phóng sự - Photojournalism Thời trang Trao đổi kỹ thuật Xử lý hậu kỳ
Đập hộp, review thiết bị
 
Trao đổi kỹ thuật
 
Bố cục ảnh - Coi vậy mà không phải vậy
Người gửi: admin - 27/04/2010 - Chuyên mục: Trao đổi kỹ thuật
Lần xem: 19147 | Đánh giá:
  • Bình chọn
  Bình chọn: 4.7 điểm / 6 đánh giá
In trang này
Như các cậu đã biết và chưa biết, bố cục trong nhiếp ảnh bắt nguồn từ hội họa. Tại sao lại bắt nguồn từ hội họa? Đơn giản vì hội họa ... xuất hiện trước. Bài viết dí dỏm của bác o v e r s e a s cho chúng ta hiểu hơn về bố cục ảnh.

Như các cậu đã biết và chưa biết, bố cục trong nhiếp ảnh bắt nguồn từ hội họa. Tại sao lại bắt nguồn từ hội họa? Đơn giản vì hội họa ... xuất hiện trước. Cũng giống như anh em con nhà nghèo quần áo còn tốt thì thằng anh chuyền xuống cho thằng em. Hội họa cũng thể hiện được bố cục, màu sắc, ánh sáng tại sao lại phải sinh ra cái chú em nhiếp ảnh? Tại vì nhiếp ảnh không chỉ có khả năng thể hiện hầu hết các yếu tố của hội họa mà còn thể hiện cùng lúc chỉ trong một cái nháy mắt. Có thể nói sức mạnh của nhiếp ảnh là ở yếu tố khoảnh khắc hay hơn nữa là tính lưu giữ, truyền tải thông tin, thời sự. Vậy bố cục nhiếp ảnh quan trọng như thế nào? Xin thưa là cực kì quan trọng, có thể nói là chỉ đứng sau yếu tố khoảnh khắc thôi. Ấy vậy mà trong mục nhiếp ảnh cơ bản chỉ toàn thấy bài vở về màu sắc, ánh sáng, hậu kì v.v và v.v ... Tại sao bố cục trong nhiếp ảnh lại bị ít người để ý đến vậy? Xin thưa là do thị hiếu. Như thế nào thì chắc ai cũng rõ nên chẳng cần đi sâu vào làm gì. Bố cục không phải là quy luật phải tuân theo mà chỉ là phương tiện để khiến cho tác phẩm dễ chấp nhận hơn. Đỉnh cao của kĩ thuật bố cục chính là "không bố cục". Do đó các cậu đừng nhớ đừng nhầm lẫn. Bức ảnh có bố cục tuân thủ quy tắc chỉ mang tính đúng chứ chưa hay.

Tại sao bố cục lại quan trọng đối với nhiếp ảnh?

Trước hết phải làm rõ, bố cục nhiếp ảnh là gì? Là cách nhìn. Vâng, cách ta nhìn chứ không phải quy tắc vàng thị giác, không phải luật 2 phần 3 , không phải hướng chuyển động v.v và v.v... đâu. Mấy thứ đó chỉ giúp ảnh dễ nhìn dễ được khen và gây được sự chú ý thôi, không giúp cách nhìn thay đổi được đâu. Tuy nhiên để cho đầy đủ cũng nên bàn qua để thấy tại sao người ta gọi nó là "luật". Luật do con người tạo ra để ... phá. Qua một thời gian dài, quy tắc bố cục cơ bản được hình thành do kết quả của quá trình "quen mắt". Nhìn cái gì nhiều sẽ thành quen mắt, cái gì quen mắt nhiều sẽ thành "quy luật thị giác", khác đi sẽ gây khó chịu cho mắt. Gây khó chịu thì tất nhiên là không tốt rồi. Tất cả chỉ là quan niệm. Để thay đổi quan niệm, cần phải có sự hình thành một quan niệm khác. Việc này tớ chịu, cũng như các cậu tớ vẫn lặn ngụp với quan niệm cũ.

Các "quy tắc" của quan niệm cũ và ứng dụng:

Có rất nhiều các tài liệu hướng dẫn kĩ thuật bố cục và ảnh minh họa nhưng không có gỉai pháp ứng dụng. Ứng dụng thành công nhất của bố cục là nhấn mạnh nội dung hết mức. Ý tưởng của một bức ảnh bị bố cục tệ phá hỏng phần lớn. Do đó trước khi bấm máy cần phải tìm bố cục bằng các triển khai nhiều góc máy, vận dụng trí tưởng tượng và kinh nghiệm của những lần thử khác nhau để khi bấm máy là lúc đánh dấu kết thúc quá trình "nhìn". Cái ảnh chỉ là kết quả của quá trình tìm tòi và phát triển khả năng nhìn, chụp thật nhiều ảnh ở nhiều góc máy khác nhau sẽ nâng cao kinh nghiệm và trí tưởng tượng.

Quan niệm "tỉ lệ vàng" và các tỉ lệ khác:

Tỉ lệ vàng là vì nếu làm đúng theo sẽ tiết kiệm được thời gian và công sức tìm tòi mà vẫn được người xem công nhận là ảnh đẹp. Nếu việc được người khác công nhận ảnh đẹp là điều quý hiếm thì đây là tỉ lệ Vàng. Như các cậu đã biết và chưa biết, nếu chia khung hình hay khung ngắm làm 3 theo chiều dọc và chiều ngang thì có một hình đồng dạnh ở giữa. Bốn góc của hình này nếu đặt đối tượng vào thì đó được xem là yếu tố chính của bức ảnh. Chưa hẵn, chính hay không còn tùy thuộc vào các thành phần còn lại có gây phân tán sức tập trung của người xem đến chủ thể không. Điều này lại phụ thuộc vào tỉ lệ giữa yếu tố chính và các yếu tố phụ. Ví dụ:


 


Hình trên gồm hai yếu tố, chắc các cậu thấy ngay đâu là yếu tố chính và đâu là phụ. Vậy tại sao lại dễ nhận ra vậy? Đó là hiệu quả của tỉ lệ xa gần kết hợp với tỉ lệ Vàng. Tỉ lệ xa gần này được tạo nên bởi tận dụng trường ảnh của ống kính. Làm sao để tận dụng thì có quá nhiều bài vở rồi chắc không nên nói nhiều nữa.

 



Hình trên là kết hợp giữa tỉ lệ xa gần và lớn nhỏ.



Hình này còn nhiều tỉ lệ hơn, có xa gần, lớn nhỏ và hướng.



Một tỉ lệ nữa cũng không kém phần phổ biến là 2/3. Nếu chia ảnh làm 3 phần thì đối tượng được đặt ở giữa hai phần sẽ nắm vai trò chủ thể. Kiểu tỉ lệ này thường được dùng như một giải pháp an toàn hơn là thể hiện ý tưởng. Ví dụ:

 






Vì tính đặc thù về thể hiện khoảng trống trái phải nhiều nên tỉ lệ này được dùng nhiều ở ảnh chân dung hay đời thường để nhấn mạnh hướng của nhân vật cả về chuyển động lẫn nội tâm.

 




Cuối cùng nhưng chưa kết thúc là bố cục cân đối. Đây là dạng bố cục dễ gây nhàm chán nhất chính vì tính cân đối của nó. Con người ưa thay đổi, mắt người cũng ưa sự mất cân đối nên mới sinh ra 2/3 hay tỉ lệ vàng để kích thích thị giác. Đây cũng chính là dạng bố cục kìm hãm sự vận dụng của các dạng tỉ lệ đồng thời giới hạn trí tưởng tượng của cả người chụp lẫn người xem.

 






Tất cả tỉ lệ đều góp phần xây dựng bố cục và bố cục quyết định tính rõ ràng của việc thể hiện ý tưởng. Tỉ lệ không nắm chắc dẫn đến bố cục hỏng và tất nhiên ý tưởng cũng không thể hiện được đến với người xem. Khi bố cục an toàn được vận dụng hết, đó là lúc nghĩ đến tạo tình thế bất an bằng cách phá cách bố cục cũ. Đây mới thực sự là điểm bắt đầu của cuộc chơi. Đã phá được rồi thì sẽ còn phá tiếp đến khi nhận ra sáng tạo là vô hạn.

Xin nhắc lại, tất cả chỉ là quan niệm, không có quy luật cho bố cục ảnh. Không có đúng hay sai trong bố cục khung hình. Chỉ có tìm tòi, thuộc để rồi quên thôi.

Phần sau có thể sẽ bàn về các cách phá bố cục và ảnh ứng dụng.

Bố cục như mình nói ở trên là đánh dấu cái nhìn của người chụp ảnh lúc bấm máy, cái tôi và tính cách người chụp hiện diện luôn ở cách chọn khung hình. Ví dụ thế này nhé, các cậu cho mấy em nhỏ mỗi đứa một cái máy chụp một lần rồi bảo ra phố thích chụp gì thì chụp, đảm bảo mỗi đứa có cái nhìn riêng vì nó hiện luôn trên ảnh. Cần nêu rõ luôn là chụp ảnh là cho riêng mình, lưu lại hình ảnh cuộc sống cho mình cùng lúc nâng cao quan niệm sống qua cái nhìn. Lại ví dụ, các cậu lúc mới bắt đầu thấy thích chụp ảnh đời thường sẽ chọn các cụ già, em bé bán vé số, người tàn tật làm đối tượng săn lùng vì muốn thể hiện nỗi thương cảm đến với người xem, vì sợ không ai đồng cảm. Dần dần khi quan niệm sống được nâng cao là lúc đứng xa hơn để tìm kiếm sự tương phản giữa từng cá nhân con người với xã hội xung quanh. Từng bức ảnh khi ra đời sẽ có ít người đồng cảm hơn vì đặt vào đó nhiều tâm sự và sự tìm tòi thay đổi hơn v.v và v.v...



Đây là bức ảnh nổi tiếng của James Nachtwey - nhiếp ảnh gia chiến trường, theo các cậu thì nó nằm ở dạng bố cục gì? Chẳng thuộc về bất cứ một quy luật nào trước đây cả. Còn sức mạnh nội dung thì sao? Tùy cảm nhận của các cậu. Tớ thì thấy khó có thể mạnh hơn.

Ứng dụng của tớ

 


Bài viết của o v e r s e a s @ vnphoto.net

Tháng 4 năm 2010

Bình luận
Gửi lời bình luận
Bạn chưa đăng nhập.
Chỉ có thành viên VNphoto mới có quyền Gửi bình luận.
Nếu bạn đã đăng ký, xin hãy đăng nhập ở đây hoặc đăng ký.
Các bài khác
5 setup đèn studio căn bản với các x-men marvel
Thẻ nhớ định dạng XQD
Tư vấn mua đồ, chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm Nhiếp ảnh
Mỗi ngày một video chụp ảnh sản phẩm
Pin và những bí ẩn về eneloop
Chọn lựa chân máy du xuân cùng gia đình !
[Hùng Nguyễn] Chia sẻ các kiến thức studio với 2 đèn - chủ thể chụp là em bé
Lựa chọn ống kính cho máy Canon DSLR
Nikonians - các bạn xử lý file RAW bằng phần mềm nào?
Giới thiệu và so sánh một số hãng filter GND, ND phổ biến
Xem thêm
 
Tác phẩm của Tuần
 
Đi mần thôi
lenguyenhuydu
Xem tất cả các tác phẩm của tuần
 
Giới thiệu sản phẩm mới
 
Canon ra mắt máy ảnh chuyên nghiệp EOS-1DX Mark II tại Việt Nam
Dòng ống kính XEEN chuyên nghiệp dành cho quay phim và Video
Sony giới thiệu dòng TV BRAVIA 4K HDR
Huawei P9 chính thức ra mắt ở Luân Đôn
Trải nghiệm Canon M3 và M10 mirrorless camera đang bán tại Việt Nam
ZEISS Workshop - Trải nghiệm ống kính Zeiss cùng nhiếp ảnh gia Matt Granger
Xem tất các bài viết khác
 
Giới thiệu nhiếp ảnh gia
 
James Nachtwey - nhiếp ảnh gia có trái tim vàng
Bậc thầy nhiếp ảnh phố màu sắc - Alex Webb
Evgenia Arbugaeva đoạt giải Leica Oskar Barnack 2013 với dự án ảnh “Tiksi”
Đen trắng bình dị
William Klein: 10 bí quyết nhiếp ảnh đường phố để...phần 2
William Klein: 10 bí quyết nhiếp ảnh đường phố để "..theo đuổi những bản năng của chính mình”
Xem tất các bài viết khác
 
Du lịch
 
Đạp và chụp ảnh du lịch đảo Phú Quý - Bình Thuận.
Vẻ đẹp Việt Nam tại triển lãm Vietnam Heritage Photo 2013
Lễ Hội Rước Đèn Trung Thu (Lớn nhất và lâu đời nhất Việt Nam)
GALAPAGOS...closer than ever
Khluyen's du ký
Đảo Bình Ba - Cam Ranh
Xem tất các bài viết khác
 
Thời trang
 
Đêm hội chân dài 7 - 20/05/2013
“Xứ sở thần tiên” của Kirsty Mitchell
 
Phóng sự - Photojournalism
 
Audio Visual Show 2014
Vietnam Motorbike Festival 2014
Thương Xá Tax - Những ngày đô hội cuối cùng
VNPhoto đồng hành cùng Digital Photo & Imaging 2014.
Nescafe - Một chuyến thăm quan
Truyện ảnh "Đường sắt"
Xem tất các bài viết khác
 
Tin từ BQT
 
Rủ anh em lập nhóm chạy bộ vui vẻ và giúp trẻ em nghèo ăn Tết
Chợ phiên Cuối năm VNPhoto tại cafe LightBox - 27/12/2015
[HELP-PORTRAIT] Đấu giá lens Sigma 28mm F1.8 EX DG for Sony A. Kết thúc 8/12
Mua postcard My Bhutan ủng hộ Help-Portrait
Mua ảnh My Bhutan ủng hộ chương trinh Help-Portrait
[HELP-PORTRAIT] Đấu giá từ thiện ống kính Sigma 50/1.4 DG HSM Art For Canon
Xem tất các bài viết khác
 
Hoạt động offline
 
Mời anh em đăng ký tham gia sự kiện công bố siêu phẩm Canon EOS 1DX Mark II
Mời anh em tham dự offline trải nghiệm ống kính cao cấp Zeiss Milvus tại Khánh Long
Mời anh em tham dự offline trải nghiệm Canon M3 tại camera Khánh Long
Mời anh em tham dự offline trải nghiệm Sony G-Master lens tại camera Khánh Long
Mời anh em tham dự offline trải nghiệm sản phẩm mới Sony A6300
VNPhoto ofline thiết bị: Chủ đề Fujifilm
Xem tất các bài viết khác
 
Mentor Series
 
Fujifilm XF 50-140mm f/2.8 R OIS LM WR và vài cảm nhận
[VNPhoto Mentor Series] Hướng dẫn chụp và chỉnh sửa ảnh đẹp với smartphone camera
VNPhoto Mentor Series: Hafoto Studio Look on Location Workshop
[VNPhoto Mentor Series] Hướng dẫn chụp ảnh và hậu kỳ bằng smartphone camera
VNPhoto Mentor Series: Small Flash Lighting for Boudoir and Edgy Photography
VNPhoto Mentor Series: Hafoto Daylight Lighting Workshop
Xem tất các bài viết khác
 
Tin mới
 
DJI giới thiệu M600 và Ronin MX, giá chỉ 5,999usd
Tổng hợp "tin đồn" về Fujifilm X-T2
Sự khác biệt giữa 2 máy Sony RX10 III & Sony RX10 II
Sony công bố 2 ống kính mới cho full frame 50mm F1.8 và 70-300mm F4.5-5.6
Tin nóng: Google cho FREE bộ ứng dụng chỉnh sửa ảnh Nik Collection
Triển lãm “Digital Emotion in Vietnam” sắp diễn ra tại SECC
Xem tất các bài viết khác
 
Xử lý hậu kỳ
 
Blend màu trong 30 giây với Gadient Map
Digital Art- Altered Reality
[MADI][Lightroom Preset] VSCO Pack III - 2013- Đỉnh cao của giả lập màu Film
Trắng và đen và... vô tận
Infrared Photography: Ảnh với bước sóng khác nhau từ các camera đã thay thế IR filter
Spyder3Pro - Dụng cụ cân chỉnh màu màn hình chính xác
Xem tất các bài viết khác
 
Đập hộp, review thiết bị
 
Nikon Nikkor-P 800mm f/8 review: Quá khứ giao hòa hiện tại
Bộ tứ lừng danh Rangefinder 40mm 1.7
Ricoh GXR - sự thất bại cho một ý tưởng cách mạng
Trải nghiệm ảnh chân dung với hai ống kính Fujinon XF56mm F1.2 R và XF90mm F2 R LM WR
Trải nghiệm các tính năng Focus của Fujifilm X-Pro2
Ngẫu hứng với chiếc HP ZBook Studio Mobile Workstation
Xem tất các bài viết khác
 
Góc ảnh hay
 
Đạp xe dã ngoại Biển Hồ Cốc
Thằn lằn xanh
Ảnh chụp từ máy Rangefinder của Liên Xô/Nga
Sapa qua góc máy của Galaxy S7edge
Thức Giấc Giữa Mùa Xuân
Indonesia: bangka belitung & mt Bromo
Xem tất các bài viết khác